Datne gie almetjigujmie barkeminie
Såemies aejkien maahta haestije årrodh dïedti gaskem balanseeredh mejtie åtnah goh barkije, jïh mejtie edtjh sjaevehts årrodh jallh soptsestidh. Maahta gellielaakan vuarjasjidh, jïh daajroe dahkoealternatijvi jïh ovmessie dïedti bïjre lea dan åvteste vihkele daejredh.
Hööptemedïedte lea faamosne gaajhkesidie, lea individuelle jïh persovneles dïedte. Jis dov lea åvtehke mij ij dov vuarjasjimmiem juekieh itjmies meadtoen bïjre, mij dov mïelen mietie seapan sæjhta sjugniehtovvedh, dov lea læjhkan dïedte hööptedh.
Datne gie maanajgujmie jïh noerigujmie barkh
Vædtsoesvoetem jallh seksuelle daaresjimmieh dååjredh – geerve almetjijstie jallh giestie akt seamma aaltarisnie – maahta itjmies konsekvensh åadtjodh maanide. Dah maehtieh rïekte offerinie årrodh, vædtsoehvoetem hïejmesne vuejnedh, jallh ov-rïekte offerinie sjïdtedh gosse hoksealmetje ij maehtieh seamma jearsoesvoetem vedtedh goh aarebi.
Jis maanajgujmie jïh noerigujmie barkh, vuesiehtimmien gaavhtan maanagïertesne, skuvlesne jallh healsoe- jïh hoksedïenesjisnie, dov lea sjïere daajroe maanaj jieleden bïjre jïh fuelhkiej bïjre. Maahta vïhtesjidh jallh bïevnesh åadtjodh mah fåantoeh vedtieh tjoeperdidh mejtie akte maana lea vaahresne itjmies meadtoeh dååjredh.
Gïehtjh rutijnh, ohtsh raerieh
Gellie barkoesijjieh jïjtsh rutijnh utnieh guktie edtjh darjodh gosse edtjh maanavaarjelimmiedïenesjasse jallh pollisese bïeljelidh. Åvtehke jallh jeatjah nammoehtamme almetje desnie gusnie datne barkh, sæjhta daamtaj åejviedïedtem utnedh tsiehkieh gïetedidh gusnie hööptemedïedte sjyöhtehke sjædta, jïh maahta hijven raerieh vedtedh.
Jis leah jueriedisnie gåarede aaj maanavaarjelimmiedïenesjem jallh pollisem gaskesadtedh, juktie viehkiem åadtjodh vuarjasjidh guktie edtjh darjodh. Jearohke magkeres sjaevehtsvoetedïedten nualan datne leah bïejesovveme, maahta dagkeri veajkoej daerpies jallh maereles årrodh aalkoelisnie aamhtesem anonyme hööltedh.
Gåessie edtjh hööptemedïedtem nuhtjedh?
Jis eejhtegh jallh jeatjah hoksealmetjh eah buektehth maanam vaarjelidh – jallh jis sovmehte eejhtegh /hoksealmetjh leah dah mah vædtsoesvoetem jallh daaresjimmieh darjoeh, tjoerh vuarjasjidh mejtie dov lea hööptemedïedte.
Gosse maana dutnjien man akt nåake bïjre soptseste, dellie dïhte vuesehte maana datnem leajhtede – jïh jååhkesje raaktan datne maahtah viehkiehtidh. Jis gåarede, mijjieh juvnehtibie datne jïjtje maanam bæjjese fulkh vijriebasse, dan åvteste daamtaj datne mejnie maana sæjhta soptsestidh.
Jis tsiehkie ij krïevh datne tjoerh dallatjinie maam akt darjodh:
- vïhtesjh maam maana vuesehte jïh jeahta, jïh goltelh maam soptseste.
- gihtjh kraanskoje gyhtjelassh jïh pryövh goerehtidh man itjmies tsiehkie lea, jïh mejtie fuehpede maanese mij akt sjugniehtåvva.
Jis fer varke guhkiebasse bïeljelh mænngan maana maam akt soptsestamme, sååjhtoe maana ij jearsoe domth, antanadta jallh nyöjhkoe vielie soptsestidh. Pryövh maanine ektine jearsoe raerieh gaavnedh.
Jis fuehpede, tjoerh maanavaarjelimmiem jïh/jallh pollisem bïeljelidh, jallh jïjtje maanam jearsoe sæjjan viehkiehtidh.
Mujhtieh dïhte maam darjoeh tjuara sjiehteles årrodh hööptedh jïh maanam vaarjelidh. Edtja iktesth maanavaarjelimmiedïenesjasse bïeljelidh gosse lea maanaj bïjre.
Datne gie geerve almetjigujmie barkh
Jis jienebh maam akt darjoeh gosse geerve jïh båeries almetjh leah vaahresne daaresjimmiem jallh vesties vædtsoesvoetem dååjredh, maehtebe heerredidh olles naakenh jieledem jïh healsoem dassh. Jis geerve jïh båeries almetjigujmie barkh, vuesiehtimmien gaavhtan healsoe- jïh hoksedïenesjisnie, maahtah åadtjodh daejredh mij akt itjmies sæjhta sjugniehtovvedh jallh joe lea sjugniehtovveme, jïh maahta vihth sjugniehtovvedh. Dellie dov lea nuepie viehkiehtidh, jïh heerredidh olles vædtsoesvoete jïh daaresjimmie sjugniehtovvh.
Såemies tipsh
Maahta aaj maereles årrodh dååjrehtimmieh vædtsoesvoetine jïh daaresjimmine goerehtalledh gosse gaajhki orre gaskesigujmie soptsestalla, jis tjïelkelaakan vååjnoe daate ij leah sjyöhtehke.
Jienebh dejstie mah vædtsoesvoetem jïh daaresjimmieh dååjreme, leah mænngan soptsestamme faagealmetjh mejgujmie gaskesem utnin, baajin årrodh teeman bïjre soptsestidh. Naakenh jiehtieh nov lin sån sïjhteme soptsestidh jis gyhtjelassh åådtjeme. Naakenh aaj soptsestieh dah lin sån sïjhteme ånnetji soptsestidh juktie goerehtidh mejtie dïhte mij gihtji töölli govledh – jïh mubpien aejkien ånnetji vielie soptsestidh. Vihkele raerie lea dan åvteste ræhpas årrodh teemam bæjjese vaeltedh orresistie jis datne – jalhts dïhte almetje pryövoe slyöhpedh vaestiedidh – annje leah stråarkan jïh tjoeperde.
Dan vihkele hööptemedïedte – Marius soptseste
Aajhtoeh jïh bååstede maeksedh
Naakenh aajhtojste billieh jallh billieh sijjieh tjuerieh jeatjahlaakan bååstede maeksedh jis dah jïjtjh jallh såemies barkije tjuara hööptemedïedtem nuhtjedh. Dåeriesmoere maahta joekoen sjyöhtehke årrodh gusnie dah mej bïjre lea, eah sïjhth pollise jallh jeatjah instansh edtjieh dan bïjre daejredh/bïeljelimmiem åadtjodh.
Jis datne leah faagealmetje, mijjieh juvnehtibie gïehtjedidh mejtie barkoesijjien leah rutijnh guktie maahtah darjodh daagkerh tsiehkine.
Leajhroesvoeteste jallh aajhtojste bïlledh, jallh bïlledh datne tjoerh guktie akt bååstede maeksedh, ij tjoerh heerredidh hööptedh. Dïsse dahkoeh mah feerhmesuvvieh § 196, fer itjmies. Læjhkan vihkele vïhtesjadtedh ij hööptemedïedtem utnieh jis hööptemen gaavhtan jïjtse jallh mubpiej jieledem jallh healsoem vaahrese beaja.
Gaskesadth pollisem jis datne jallh jeatjah barkijh aajhtoeh dååjroeh, jallh jeatjahlaakan dååjrh datne tjoerh bååstede maeksedh guktie akt.
Maam datne goh åvtehke maahtah darjodh?
- Hoksh barkije lea jearsoe. Daate maahta årrodh annjebodts vaarjelimmie jallh jarkelimmie barkoelaavenjassijste juktie vaahram giehpiedidh. Vuarjesjh mejtie edtjh råajvarimmieh darjodh juktie seekerevoetem barkoesijjesne bueriedidh, goh seekerevoetesysteemh tseegkedh.
- Utnieh ræhpas jïh dåarjoje kommunikasjovnem barkijinie guktie dïhte dåarjoem damta. Daate maahta baahtseme årrodh profesjonelle veahkan psykologeste jïh/jallh juridihkeles raeriestimmie.
- Darjoeh rutijnh mah tjirkieh hööptemedïedte lea åehpies jïh åtnasåvva, jïh dïhte barkijidie vaarjele.
– Numhtie tjuara årrodh
«Jis daajrah naakenh maam akt dagkeres dååjroeh, dellie ajve aktem veeljemem åtna – amma bïeljelidh.»
– Bïeljelimmie ij daarpesjh leajhtadimmiem eerjedh
Jeenjesh dååjroeh pollisese jallh åejvieladtjide bïeljelidh lea gïerve, dan åvteste bælla leajhtadimmiem tsööpkedh. Ij daarpesjh heannadidh, professovre Kjartan Leer-Salvesen jeahta, gie leajhtadæmman jïh bieljelæmman dotkeme.