– Olbmot dihte ahte juoga lei boastut
Marius Bråtelunda áhčči illastii su seksuálalaččat logi jagi čađa. Maŋitáiggis lea son ipmirdan ahte sihke ránnját ja doaktárat ledje ádden ahte «juoga» lei boastut.
Marius lei guđajahkásaš go su áhčči vuosttaš geardde veagalválddii su. Illasteamit jotke dassážii go son lei 16-jahkásaš. Heahpaneami geažil son ii goassege muitalan geasage dan birra mii lei dáhpáhuvvame. Sihke ránnját ja mánáiddoavttir čilgejedje goit rievttis ahte sii ledje oaidnán mearkkaid mat čájehedje ahte juoga lei boastut. Goittotge sii eai dieđihan iežaset fuolastuvvama birra politiijaide eai ge mánáidsuodjalussii.
– Olbmot leat diehtán ahte juoga dáhpáhuvai. Erenoamážit skuvllas. Mus lei olu jávkan, in ge lean beare aktiiva diimmuin. Ránnját ledje gullán olu huikiimiid ja alla jienaid, nu ahte mun dieđán ahte olbmot dihte ahte juoga dáhpáhuvai, muitala Marius Bråtelund.
Hehttengeatnegasvuođa mielde lea dát ráŋggáštahtti jus ii geahččal hehttet dakkár illastemiid maid Marius Bråtelund gillái. Muhto unnán olbmot dihtet dán geatnegasvuođa birra.
Dál mátkkošta Marius ja doallá logaldallamiid. Son muitala sihke iežas vásáhusaid birra ja das, movt vuogádat válddii su vuostá, go son viimmat 16-jahkásažžan oaččui veahki. Son oaivvilda ahte sii geat barget mánáiguin ja nuoraiguin lea menddo unnán máhttu daid signálaid birra maid illasteami gillájeaddjit čájehit. Dan dihte son bargá dan ovdii, vai dát fáddá oččošii eanet fuomášumi oahpaheaddjiid, sosionomaid ja mánáid- ja nuoraidbargiid oahpuin.
– Mu mánáiddoavttir lei oaidnán mu sáhppes mearkkaid ja eará fysalaš mearkkaid, muhto válljii ahte ii dieđit dan. Mu mielas lea hui passiivvalaš ahte doavttir ii váldde dan ovddasvástádusa mii gullá diekkár bargui. Mu mielas dat lea hui váivi. Ipmirdan gal ahte ii leat álki, muhto lea ollu buoret sáddet ovtta fuolastuvvandieđáhusa menddo ollu go ovtta menddo unnán, dadjá Bråtelund.
Jurddašat go lea go dus hehttengeatnegasvuohta?
Dá leat vihtta jearaldaga mat sáhttet leat ávkin.
Hehttengeatnegasvuohta gusto earret eará dakkár diliin, main lea várra ahte dáhpáhuvvá veagalváldin, goddin, illasteapmi lagaš oktavuođain dahje seksuálaillasteapmi mánáid vuostá. Ráŋggáštuslága § 196 gokčá dáid daguid.
Muhtumin dieđát dan sihkkarit, eará háve ges dus lea fuolastuvvi navdámuš. Lea doarvái ahte du mielas lea jáhkehahtti ahte dahku boahtá dáhpáhuvvat. Dalle lea dus hehttengeatnegasvuohta. Dat gusto maid jus jáhkát ahte lea várra ahte dahku geardduhuvvo.
Jus sáhtát, de geahččal hehttet dagu dáhpáhuvvamis. Jus dahku lea juo dáhpáhuvvan, de lea dus geatnegasvuohta eastadit vahágiid ja eará váikkuhusaid mat das sáhttet čuovvut.
Dus ii leat hehttengeatnegasvuohta jus lea heagga- ja dearvvašvuođavárra.
Ii ovttasge leat geatnegasvuohta bidjat iežas dahje eará vigihemiid dillái, mas sii sáhttet šaddat áššáiduhtton dahje áššáskuhtton. Dalle fertet geahččalit hehttet dagu eará ládje go dieđihit politiijaide. FUOMÁŠ ahte dát ii gusto jus gillájeaddji lea vuolleahkásaš ja son, gii ii hehtte dagu, ovddasvástida máná fuolahusas.
Jus vástádus dáidda jearaldagaide lea «Juo», de lea dus geatnegasvuohta dieđihit politiijaide dahje eará ládje geahččalit hehttet dagu dáhpáhuvvamis. Muitte ahte hehttengeatnegasvuohta álo manná jávohisvuođageatnegasvuođa ovdalii, jus dus lea jávohisvuođageatnegasvuohta.
Livččii sáhttán oažžut dábálaš bajásšaddama
Bråtelunda mielas hehttengeatnegasvuohta galggašii leat dehálaš neavvun sidjiide geat barget olbmuiguin geat sáhttet gillát illastemiid.
– Sii geat galget bargat mánáiguin ja nuoraiguin galggašedje goit oažžut oahpahusa dan birra. Dát fáddá ferte deattuhuvvot eanet oahpuin. Leat ollugat geat eai dieđe movt galgá fuomášit daid signálaid maid illasteami gillájeaddjit čájehit. Lea maid dehálaš oahppat movt hukset luohttámuša singuin geat gillájit illastemiid, lohká son.
– Das leat muhtin váilevašvuođat das movt servodat gieđahallá dán, ja hehttengeatnegasvuohta lea ášši maid olbmot berrejit dovdat. Dainna lágiin sáhtášii seastit ollugiid stuora gillámušain, jus eambbosat muitalivčče dan maid sii dihtet, dadjá son. Jus muhtin livččii dieđihan, de jáhkká Bråtelund ahte son livččii sáhttán beassat eret máŋga jagi illastemiin. Dalle livččii sus odne leamašan áibbas eará eallin.
– Jus oktage livččii duostan dieđihit, de livččen árabut beassan eret dakkár bajásšaddamis mii mus lei. Mus livččii sáhttán leat eambbo dábálaš mánnávuohta ja nuorravuohta. Mun livččen dalle beassan eret ollu maŋitáiggevahágiin ja traumáhtalaš muittuin, muitala son.