Leat go don ránnjá, ustit, oapmahaš dahje bargoguoibmi?

Jus oaččut dieđu ahte muhtin sáhttá vásihit veahkaválddi dahje illastemiid, de lea dus vejolašvuohta veahkehit. Dus sáhttá maid leat lágas nannejuvvon geatnegasvuohta hehttet dan dáhpáhuvvamis.

Buotlágan veahkaváldi lea dohkketmeahttun. Hehttengeatnegasvuohta mearkkaša ahte dus lea geatnegasvuohta hehttet dakkár veahkaválddi mii dagaha stuora heagga- ja dearvvašvuođavára. Dat guoská dihto láhkarihkkumiidda.

Sáhttá leat hástaleaddji diehtit goas dus lea hehttengeatnegasvuohta ja movt sáhtát hehttet dagu nu ahte olmmoš, geasa ášši guoská, lea oadjebas.

• Goas hehttengeatnegasvuohta gusto? Oppalašgeahčastat veahkaválddálaš- ja seksuálaláhkarihkkumiid birra maidda hehttengeatnegasvuohta gusto.
• Lea go dus hehttengeatnegasvuohta? Gažaldagat mat sáhttet veahkehit du čielggadit, lea go dus hehttengeatnegasvuohta.

Ferten go ieš mannat gaskii?

Veahkaválddálaš meannudeapmi ja illasteapmi dáhpáhuvvat dávjá čihkosis ja almmá eará vihtaniid haga. Jus muhtin muitala dutnje juoidá luohttámušain, dahje jus beasat eará ládje diehtit ahte veahkaváldi dahje illasteapmi boahtá dáhpáhuvvat, de lea dehálaš ahte guldalat ja dagat juoidá.

Muhtun dilit gáibidit ahte dagat juoidá dakkaviđe. Dat ii mearkkaš ahte fertet ieš mannat gaskii dahje bidjat iežat vára vuollái dagu hehtten dihte. Sáhtát hehttet dagu dainna lágiin ahte dieđihat politiijaide ja/dahje mánáidsuodjalussii. Jus lea vejolaš, sáhtát maid doalvut gillájeaddji sihkarvuhtii, ovdamearkka dihte heahteguovddážii.

Eará háviid ges dus sáhttá leat vejolašvuohta ságastallat suinna geasa ášši guoská. Dalle sáhtát guldalit ja jearahit. Geahččal čielggadit man duođalaš dilli lea ja man jođánit lea dárbu mannat gaskii. Geahččal suinna ovttas gávdnat oadjebas čovdosiid.

Oallugiidda lea váttis muitalit veahkaválddi ja illastemiid birra, erenoamážit jus daid lea dahkan muhtin lagas olmmoš. Ii leat sihkkar ahte sii nagodit muitalit das dakkaviđe. Dan dihte sáhttá leat dárbbašlaš jearrat máŋgii ja čájehit ahte ain háliidat veahkehit.

Jeara rávvagiid

Jus leat eahpesihkar, váldde oktavuođa mánáidsuodjalusbálvalusain dahje politiijain. Politiija telefonnummir lea 02800. Čilge dili ja bivdde veahki árvvoštallat movt sáhtát bargat. Sáhtát leat anonyma. It dárbbaš muitalit iežat nama dahje earáid namaid.

Jus leat rávisolmmoš ja fuolas máná birra, sáhtát maid váldit oktavuođa Mánáid ja nuoraid alárbmatelefovnnain nummira 116 111 bokte. Heahteguovddáš dahje dearvvašvuođadivššár sáhttá maid addit ráđiid, dan mielde gii lea vára vuolde ja man hoahppu lea.